خبرگزاري دانشجويان ايران - اهواز
سرويس: انرژي و صنعت

چرا با وجود ظرفيت ذخيره فرآوان آب در خوزستان بايد در سال جاري شاهد کمبود آب آشاميدني در برخي شهرها و روستاهاي استان هستيم؟

به گزارش خبرنگار انرژي و صنعت خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)- منطقه خوزستان – در ايران از مجموع بارشهاي جوي حدود 413 ميليارد مترمكعب آب حاصل مي‌شود كه 71 درصد اين ميزان به شكل تبخير و تعرق از دسترس خارج مي‌شود و بقيه آن به صورت آبهاي جاري جريان مي‌يابد. با در نظر گرفتن حجم آب سطحي ورودي به كشور از طريق مرزها و رودخانه‌هاي مشترك، حجم جريانهاي سطحي آب در كشور به حدود 105 ميليارد مترمكعب خواهد رسيد.

نبود مديريت صحيح بر منابع آب خوزستان

خوزستان با دارا بودن منابع آبي فراوان حدود 30 درصد منابع آبهاي جاري كشور را در خود جاي داده است. با ساخت سدهاي بزرگ بر روي رودخانه‌هاي استان در سالهاي گذشته، بخش قابل توجهي از آبهاي جاري در پشت سدهاي استان ذخيره شده است كه در نتيجه آن امروز شاهد وجود ظرفيتهاي ذخيره عظيم آب در استان هستيم. اما چرا با وجود ظرفيت ذخيره فرآوان آب در خوزستان بايد در سال جاري شاهد کمبود آب آشاميدني در برخي شهرها و روستاهاي استان باشيم؟

برخي کارشناسان و صاحبنظران بخشي از اين موضوع را به نبود مديريت صحيح بر منابع آب استان و واگذار نشدن مديريت يکپارچه تمام سدهاي خوزستان بر عهده سازمانهاي متولي منابع آب استان مرتبط مي‌دانند.

اين افراد بر اين عقيده هستند، در زمستان سال جاري كه شاهد سرماي شديد در نقاط سردسير کشور بوديم، مديريت بر منابع آب استان چندان مورد توجه قرار نگرفته و براي افزايش توليد برق به منظور توليد گرما براي منازل مردم، از برخي سدهاي خوزستان بيش از نياز پايين دست، آب رها شده است.

اما برخلاف نظر اين كارشناسان برخي مسئولان با تاکيد بر وجود مديريت صحيح بر منابع آب خوزستان، مشکل كاهش چشمگير ذخاير آب استان را به مسائل ديگري مرتبط مي‌دانند.

در همين رابطه سيد جعفر حجازي، استاندار خوزستان كه خود روزگاري مديريت منابع آب استان را در سازمان آب و برق برعهده داشت و از كارشناسان اين بخش به شمار مي‌آيد گفته است: در حال حاضر مخازن سدهاي خوزستان نسبت به سال گذشته حدود 50 درصد كاهش ذخيره داشته‌اند. اين ميزان كاهش در دشتهاي استان نيز حدود 60 درصد بوده است.

وي افزوده بود: امسال در زمستان بدليل كاهش ميزان بارندگي مجبور به رها كردن آب بيشتري از ذخيره آب پشت سدها به منظور تامين نياز كشاورزان شديم. در صورت رها نكردن آب، ‌كشت آبي گندم از دست مي‌رفت. همچنين امسال كشت ديم را تقريبا از دست داديم. مجبور بوديم براي از بين نرفتن محصول گندم تا ارديبهشت ماه امسال، آب بيشتري از سال گذشته از سدها رها و در رودخانه‌هاي پايين دست جاري كنيم.

حجازي بيان كرده بود: در زمستان سال 85 كه سال پرباراني را شاهد بوديم حتي نصف اين ميزان آب را نيز از پشت سدها رها نكرديم زيرا بيشتر نياز آبي كشاورزان از طريق نزولات آسماني تامين مي‌شد.

استاندار خوزستان يادآور شده بود: مصرف بخشي از آب پشت سدهاي خوزستان براي تامين نياز كشاورزان موجب شده است امروز ذخيره‌سازي آب در پشت سدها با محدوديت همراه باشد.

وي تاكيد كرده بود: مديريت مناسبي بر منابع آب خوزستان در سال جاري اعمال شد و مشکل خاصي در مديريت بر منابع آب استان مشاهده نمي کنيم.

به گزارش خبرنگار ايسناي خوزستان، با توجه به اينكه به دلايلي نمي‌توان به شكل گسترده از منابع آب زيرزميني به عنوان منبع تامين آب مردم استان استفاده كرد، شركتهاي آب و فاضلاب در خوزستان ناگزير به بهره‌گيري از آب رودخانه به عنوان ‌منبع تامين آب خام تصفيه‌خانه‌ها هستند. در حال حاضر هزينه تصفيه يك متر مكعب آب رودخانه در خوزستان چند برابر تصفيه يك متر مكعب آب چاه است.

مديرعامل شركت آب و فاضلاب اهواز درباره شرايط تصفيه آب در تصفيه خانه هاي خوزستان به خبرنگار ايسناي خوزستان توضيح داده بود: برداشت آب از منابع سطحي نيازمند اجراي فرآيند سخت تصفيه است تا شاخصه‌هاي قابل شرب بودن را پيدا كند. به جز شهرهاي شمالي استان باقي شهرها از منابع سطحي براي تامين آب شرب استفاده مي‌شود.

وي بيان كرد: براي تصفيه هر متر مكعب از منابع سطحي آب حدود 250 تومان هزينه مي‌شود و اين موضوع در حالي است که هزينه تصفيه آب در منابع زيرزميني كمتر از 80 تومان است.

ايران به عنوان کشور كم آب در جهان شناخته شده است. بارندگيهاي سالانه در ايران حدود يک سوم تا يک چهارم متوسط بارندگي ديگر نقاط جهان مي‌باشد. با توجه به رشد جمعيت و منابع آب محدود در کشور، مصرف بهينه آب ضروري به نظر مي‌رسد. به عقيده کارشناسان مصرف بهينه آب در كشور از گذشته چندان مورد توجه قرار نگرفته و اين موضوع در حالي است كه بررسي ها نشان مي دهد حتي در کشورهاي پرآب جهان، موضوع مصرف بهينه آب و اسراف نکردن در مصرف اين مايع گرانبها به شدت مورد توجه مردم و دولت قرار گرفته است.

لزوم بهينه سازي مصرف آب در كشور

سرانه مصرف آب در ايران به خصوص در خوزستان بسيار زياد اعلام شده و آمارها نشان مي‌دهند که مصرف سرانه آب در کشور عليرغم کم آب بودن ايران بيش از متوسط جهاني است.

در ارتباط با لزوم مصرف بهينه آب، حبيب اله مرادي، مديرعامل شركت‌ آب و فاضلاب اهواز گفته بود: مصرف صحيح آب نيازمند فرهنگ سازي است. مصرف خانگي آب در مناطق مختلف بسيار متفاوت است و بستگي به عوامل فرهنگي، اقتصادي، مذهبي و آداب و رسوم دارد. صرفه جويي از آموزه‌هاي ديني و ملي ايرانيان محسوب مي‌شود و شهروندان بايد در مصرف آب شرب تصفيه شده براي امور غير ضروري پرهيز كنند.

وي عنوان كرده بود: در شهرهاي كوچك 200 ليتر به ازاء هر نفر در روز و در شهرهاي بزرگ 260 ليتر به ازاء هر نفر در روز، آب مصرف مي‌شود و اين در حالي است كه در اهواز 550 ليتر آب به ازاي هر نفر توليد و مصرف مي‌شود.

به گزارش خبرنگار ايسناي خوزستان، متاسفانه اسراف آب در خوزستان تنها به اين موارد خلاصه نمي شود. در مواردي در شهر اهواز آبياري فضاهاي سبز شهري با آب شرب انجام مي شود و اين اقدام در حالي انجام مي‌شود که اعتبارات موردنياز براي تصفيه و انتقال آب شرب شهرها از محل درآمدهاي کشور و متعلق به مردم تامين مي‌شود. بروز مسائل اين چنيني نشان دهنده اتلاف منابع ملي است و بايد به شدت با آن برخورد شود. راه حل برخورد با اين موضوع جمع آوري اشتراکهاي غير مجاز آب مورد استفاده در برخي شهرداريها و سازمانها و عرضه آب تصفيه نشده به آنهاست.

حبيب اله مرادي، مديرعامل شركت آب و فاضلاب اهواز در يکي از نشستهاي ستاد خشكسالي خوزستان گفته بود: متاسفانه بسياري از انشعابات غيرمجاز شبكه آب شرب از سوي شهرداري اهواز ايجاد شده است. در منطقه يك شهرداري اهواز به صورت كامل از آب شرب براي آبياري فضاي سبز شهري استفاده مي شود.

وي تصريح كرده بود: متاسفانه در مواردي با قطع انشعابات غيرمجاز از سوي برخي نيروهاي دستگاه‌هاي اجرايي تهديد شده‌ايم. همچنين در مواردي كه از انشعابات غيرمجاز برخي دستگاه‌هاي اجرايي جلوگيري شده است دوباره شاهد وصل مجدد انشعابات توسط عوامل آن دستگاه‌هاي اجرايي در اهواز بوده‌ايم.

فرسودگي بالاي شبكه توزيع از عوامل هدر روي آب در خوزستان

اما هدر روي آب آشاميدني در شهر هاي خوزستان تنها به نادرست مصرف کردن آب و انشعابهاي غير مجاز بر نمي گردد و بخشي بزرگي از آن به شبکه هاي فرسوده توزيع آب در شهر ها و روستاها بر مي‌گردد که اسراف آب را در خوزستان به ارمغان آورده است. تنها به عنوان يک نمونه کوچک، مي‌توان به هدر روي 35 تا 40 درصدي آب در شبکه توزيع شهر خرمشهر اشاره كرد.

مرتضي رنجبر، مدير آّب و فاضلاب خرمشهر در اين باره توضيح داده بود: شكستگيهاي ناشي از فرسودگي شبكه توزيع آب، انشعابات غيرمجاز و وجود كنتورهاي خراب از جمله دلايل بالا بودن پرت‌آب در خرمشهر و وجود كنتورهاي خراب در شبكه توزيع آب از جمله دلايل نبود آمار دقيق از ميزان مصرف آب در شهر و ميزان دقيق پرت آب است.

وي تصريح كرده بود: متاسفانه به دلايل گوناگون، بيش از 50 درصد شبكه آب خرمشهر دچار فرسودگي شده است. فرسودگي شبكه‌هاي توزيع آب در خرمشهر، سبب شكستگي لوله‌ها و درنهايت افت فشار و شكايت مردم مي‌شود.

به گزارش خبرنگار ايسناي خوزستان، اما بايد به اين موضوع اشاره داشت که هدر روي آب نه تنها در شهر خرمشهر بلكه در اکثر شهرهاي خوزستان به چشم مي‌خورد. بر اساس اعلام مسئولان در كلان شهر اهواز نيز به دليل فرسودگي شبکه توزيع، انشعابهاي غيرمجاز و برخي مشکلا ت فني، حدود 40 درصد هدر رفت آب در شبکه توزيع وجود دارد.

با اين وضعيت حتي نمي توان آمار دقيقي از وضعيت مصرف آب مردم خوزستان به دست آورد. بنابراين محاسبه دقيق سرانه مصرف آب نيز ناممکن به نظر مي رسد.

به گزارش خبرنگار ايسنا، به بيان برخي كارشناسان و مسئولان، کاهش دبي رودخانه هاي خوزستان سبب شده آبگيرهاي برخي تصفيه خانه‌هاي پايين دست رودخانه‌هاي استان از وضعيت چندان مناسبي برخوردار نباشد. اين موضوع با پديده ورود فاضلاب ها به رودخانه‌هاي استان که از گذشته در حال انجام بوده، همراه شده است.

متاسفانه در سالهاي اخير مسئولان درباره ميزان ورود فاضلاب به رودخانه‌هاي استان پاسخ روشني به رسانه‌ها نداده اند اما بر اساس شواهد و مدارک موجود هم اينك حجم زيادي از فاضلاب وارد اين رودخانه‌ها مي‌شود. برخي کارشناسان بر اين اعتقاد هستند که در شرايط کنوني کم آبي، ورود اين حجم فاضلاب به رودخانه‌هاي خوزستان بيشتر از ظرفيت خودپالايي رودخانه هاي استان بوده است.

اما مهمترين موضوع در شرايط خشكسالي، بهداشت آب تصفيه شده در تصفيه خانه هاي استان است. در همين رابطه محسن پويا، مديرعامل شركت آب و فاضلاب خوزستان با بيان اينکه حفظ سلامت آب در دوره خشكسالي ضرورت است، گفته بود: با تمهيداتي كه در بخش عمليات گندزدايي و حفظ بهداشت آب در تمامي تاسيسات شهرهاي استان انجام شده بهداشت آب در هر شرايطي پايدار خواهد ماند.

وي افزوده بود: بيش از 70 درصد منبع آب شهرهاي خوزستان از محل آب هاي سطحي و رودخانه‌ها تامين مي‌شود كه در پي خشكسالي اخير دبي اين رودخانه‌ها كاهش يافته و به تبع آن طعم و مطلوبيت آب را دستخوش تغييرات كرده است.

پويا خاطرنشان كرده بود: با توجه به اينكه دستگاه هاي سالم ساز آب در تمامي تاسيسات شهرهاي استان نصب و راه اندازي شده و مواد گندزدايي از قبيل كلر و پركلرين به اندازه كافي خريداري و در انبارها ذخيره شده بنابراين ما اين اطمينان را به شهروندان مي دهيم كه در هر شرايطي بهداشت آب حفظ خواهد شد.

وي عنوان كرد: در كنار آزمايشگاه‌هاي مستقر در آب و فاضلاب مراكز بهداشت شهرستانها، مستقل از شركت آب و فاضلاب به طور مستمر تدابير نظارتي خود را اعمال مي كنند و در نهايت با تعاملي كه در اين زمينه وجود دارد آب سالم و بهداشتي به مردم عرضه شود.

اما نظر نماينده مردم شادگان در مجلس شوراي اسلامي بر خلاف نظر مسئولان است. وي مي گويد: آب بيشتر روستاهاي شادگان قابل شرب نيست.

حجت‌الاسلام و المسلمين مجيد ناصري نژاد با بيان اين مطلب توضيح داده بود: بر اساس اعلام اداره بهداشت شادگان در بخش زيادي از نمونه‌هاي برداشت شده از آب روستاهاي شادگان آلودگي مشاهده شده است. در نمونه‌هاي برداشت شده التورهاي مثبت ديده شده است.

وي درباره مشكلات آب شهري شادگان گفته بود: آب شهري شادگان از نظر مردم اين شهر مقبوليت ندارد. آب شهري شادگان از نظر مردم غير قابل شرب است. با پرهيز از بزرگ نمايي، بايد گفت، آبي كه در شبكه شهري شادگان جاري است علاوه بر كدورت بالا داراي بوي نامطبوع و مزه نامطلوب نيز است.

ناصري نژاد عنوان كرده بود: تاكنون گزارش خاصي از سوي اداره بهداشت در اين زمينه انتشار نيافته است ولي به دلايلي، تعداد زيادي از مردم از مصرف آب شهر براي مصارف شرب خودداري مي‌كنند.

وي يادآور شده بود: اين موضوع در خور مردم شادگان نيست كه با وجود قرار داشتن در ميان رودخانه كارون و جراحي با بحران آب شرب مواجه باشند.

در پايان بايد اين موضوع را يادآور شد كه تامين آب شرب سالم براي مردم از وظايف دولتها به شمار مي‌رود. حل مشكل آب خوزستان يك ضرورت محسوب مي‌شود و حل آن نياز به ياري دولت و مردم دارد.

گزارش از پيمان رفيعي، خبرنگار انرژي ايسنا

انتهاي پيام