خبرگزاري دانشجويان ايران - اهواز
سرويس: انرژي و صنعت

نفت نيروي محرکه توسعه کشور يا منشا خسارت و نابودي محيط زيست!

به گزارش خبرنگارانرژي و صنعت ايسنا در خوزستان، نفت مهمترين منبع تامين انرژي مورد نياز بشرامروزي محسوب مي شود. ايران با قرار داشتن بر بستري عظيم از منابع انرژي از موقعيتي ارزشمند و کم نظير در جهان برخورداراست. کشور ما چهارمين توليد و صادر کننده نفت جهان به شمار مي آيد. از سويي ديگر بيش از 80 درصد از کل درآمدهاي صادراتي و بين 40 تا 50 درصد درآمدهاي بودجه دولت از محل فروش منابع نفت و گاز کشور تامين مي شود.

ايران يکي از قديمي ترين صنايع نفت جهان را در اختياردارد. سابقه 100 ساله، صنعت نفت ايران را به قديمي‌ترين صنعت نفت خاورميانه تبديل کرده است. در هر حال نفت يک ذخيره راهبردي و يک مزيت بسيار مهم براي مردم ايران است، اما در صورت رعايت نشدن نکات فني، مسائل ايمني و امنيتي در به کارگيري تاسيسات و خطوط لوله انتقال اين سرمايه مهم، مي تواند فاجعه آميزشده و خسارتهاي جبران ناپذيري را وارد کند!

نشت نفت از خطوط لوله در کشور پديده‌اي آشنا است که به دلايل مختلف و بيشتر به دليل رعايت نشدن اصول ايمني و امنيتي روي مي دهد. حادثه نشت نفت در زاينده رود كه موجب قطعي آب چند روزه در استان‌هاي اصفهان و يزد شد، نشت نفت خام دراز خط لوله مارون به اصفهان در ميداود استان خوزستان و همچنين نشت نفت از خط لوله نفت شمال- تهران که در پي آن نفت وارد حبله رود شد، از جمله نمونه‌هاي مهم اين حادثه در کشوراست.

اما اين بار حادثه نشت نفت، دوباره گريبان مردم خوزستان را گرفت.

در 30 دقيقه بامداد پنج شنبه، يکم اسفندماه سال جاري خط لوله 18 اينچ انتقال نفت توليدي کارخانه‌هاي دهلران و چشمه خوش در حد فاصل کيلومتر 74، دچار نشت بي صدا به رودخانه مهم کرخه شد.

به گفته مسوولان 6 تا 10 هزار بشکه نفت آرام آرام به اين رودخانه که نقش مهمي در زندگي جانداران و مردم منطقه دارد وارد شد.

سيد جعفر حجازي، استاندار خوزستان در اين باره گفت: زمان وقوع اين حادثه نيمه‌هاي شب بود و اوايل صبح متوجه وقوع اين حادثه شدند.

وي افزود: كاركنان شركت آب و فاضلاب روستايي خوزستان نخستين افرادي بودند كه از موضوع نشت نفت در رودخانه كرخه مطلع شدند و بلافاصله در ساعات نخست صبح نيروهاي شركت ملي نفت، در محل حادثه حاضر بودند اما متاسفانه در آن زمان نفت وارد رودخانه شده بود.

* مهار سه مرحله‌اي حادثه نشت نفت در کرخه

حجازي اظهار داشت: از ساعات نخستين وقوع اين حادثه با در نظر گرفتن تدابير خاص و تشكيل كميته نشت نفت در كرخه، كار پي‌گيري شد. مهار نشت نفت در رودخانه كرخه در سه مرحله پي‌گيري شد. مرحله نخست كنترل نشت نفت كه ظرف مدت 48 ساعت پس از وقوع حادثه انجام شد. نصب پل شناور، بوم‌هاي جمع كننده نفت از سطح آب، قطع موقت جريان آب رودخانه كرخه از طريق سد كرخه، از جمله كارهايي است كه در اين مرحله به اجرا درآمده است.

وي عنوان كرد: مرحله دوم كار، جمع آوري نفت منتشر شده بر سطح آب رودخانه كرخه بود كه با استفاده از تجهيزات خاص، ظرف پنج روز انجام شد. در اين مرحله تمام نفت منتشر شده بر سطح آب رودخانه كرخه پاكسازي شد.

حجازي خاطر نشان كرد: از روز هفتم پس از وقوع حادثه، مرحله سوم كار كه پاكسازي نهايي است، با پاكسازي در طول دو ساحل رودخانه كرخه و توسط نيروهاي بسيجي  آغاز شد. 

وي تصريح كرد: با اقداماتي كه در طول مدت وقوع حادثه در بخش آب‌رساني شهري انجام شد، قطعي آب در سطح شهرهايي كه منابع تامين آب آنها، كرخه بود، تجربه نشد.

حجازي با بيان اينكه هم اينك 12 واحد تاسيسات آبرساني روستايي منطقه در حال فعاليت است گفت: در بخش آبرساني روستايي نيز، بدليل اينكه خواست ما علاوه بر آبرساني به مردم روستاها، آسيب وارد نشدن به تجهيزات نيز بود، آب برخي روستاهاي مسير رودخانه كرخه قطع شد. البته اين امكان وجود داشت كه با نصب فيلتر در اين مجتمع‌ها آبرساني روستايي، را انجام دهيم، اما ترجيح داده شد، آبرساني به روستاهاي مسير رودخانه كرخه از طريق تانكرهاي آبرسان انجام شود.

استاندار خوزستان افزود: قطره‌اي از نفت نشت شده به تالاب‌ هورالعظيم كه در پايين دست رودخانه كرخه قرار دارد وارد نشده است.

همچنين غلام رضا حسن بيگلو، مديرعامل شركت ملي مناطق نفت‌خيز جنوب به خبرنگار ايسنا در خوزستان درباره اقدامات انجام شده براي مهار ابعاد اين حادثه گفت: پوسيدگي خط لوله‌اي، عامل نشت نفت به آب رودخانه بود. پس از وقوع اين حادثه، گروه‌هاي عملياتي ويژه به سرعت براي رفع مشكل كار خود را آغاز كردند. همچنين مدير عامل شركت ملي نفت، ساعاتي پس از وقوع حادثه در محل حاضر شد و از نزديك فعاليت‌ها را كنترل و پي‌گيري كرد.

وي عنوان كرد: براي جذب نفت بر روي آب رودخانه، پنج هزار ورقه جذب نفت تامين شد. اين برگه‌ها توانايي جذب لايه‌هاي نازك چربي بر سطح آب و حذف خاصيت چرب بودن آب را دارند.

بيگلو درباره اثر نشت اين خط لوله بر توليد نفت، خاطر نشان كرد: نشت اين خط لوله مشكل جدي در توليد نفت بوجود نياورد و پس از وقوع اين حادثه، نفت توسط يك خط لوله كه از بستر رودخانه مي‌گذشت به اهواز انتقال داده شد و شرايط انتقال نفت به حال عادي بازگشت.

* کمک ويژه نيروهاي بسيجي به مهار و جمع آوري نفت از کرخه

*آلوده شدن 125 كيلومتر از طول رودخانه به نفت

سردار سرتيپ پاسدار محسن كاظميني، فرمانده سپاه ولي عصر(عج) استان خوزستان در نشست بررسي مشكلات ناشي از نشت نفت در رودخانه كرخه که در محل استانداري خوزستان برگزار شد، گفت: در پي اين حادثه 125 كيلومتر از طول رودخانه كرخه به نفت آلوده شد. آلودگي نفتي رودخانه از نقطه وقوع حادثه آغاز و تا سد اطراف شهر حميديه ادامه يافت.

وي عنوان كرد: روزانه حدود سه هزار نفر در پاكسازي منطقه از نفت، بكارگيري شدند. مردم منطقه نيز با امكانات موجود، كمك‌ بسياري به تيم‌هاي پاكسازي كردند. در صورت بسيج نشدن نيروها در استان، خسارتهاي بيشتري وارد مي‌شد. با تدابير انديشه شده پس از وقوع حادثه، كمترين زيان‌ به استان وارد شد.

*  آيا منطقه درکوتاه مدت به حالت اوليه باز مي‌گردد!

هرمز محمودي راد، مديركل حفاظت محيط زيست خوزستان عنوان كرد: كار بسيار گسترده‌اي براي رفع آلودگي رودخانه انجام شده است. توقع نداريم در مدت كوتاهي منطقه به حالت اول بازگردد. شايد مرور زمان بتواند منطقه را به حال اوليه باز گرداند.

اما نظر برخي نمايندگان مردم در مجلس شوراي اسلامي و مسوولان در مورد اين واقعه کاملا متفاوت است. به نظر مي رسد پوسيدگي دليل فني اين رخداد بود و با نگاهي ژرفتر به موضوع در مي‌يابيم اين رخداد به پوسيدگي خلاصه نمي شود.

* بي احتياطي و سهل انگاري دليل وقوع اين حادثه

محسن رضايي، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام در جمع خبرنگاران رسانه هاي گروهي در پاسخ به خبرنگار ايسنا افزود: بي احتياطي يکي از عوامل حادثه نشت نفت در كرخه بوده است. بايد با اين بي احتياطي‌ها برخورد شود.

وي عنوان كرد: بايد از رخداد مجدد چنين حوادثي در كشور جلوگيري شود. شركت ملي نفت ايران و دولت بايد خسارتهاي وارد شده بر اثر اين حادثه را جبران كنند. بر اساس گزارشات، 6 هزار بشكه نفت وارد رودخانه كرخه شده است.

همچنين حجت‌الاسلام و المسلمين مجيد ناصري‌نژاد، رئيس مجمع نمايندگان مردم خوزستان و نماينده مردم شادگان در مجلس شوراي اسلامي با ارائه نظري مشابه به خبرنگار ايسنا گفت: سهل انگاري و بي توجهي دليل اصلي رخ دادن حادثه نشست نفت در رودخانه مهم كرخه بوده است و فرسودگي و پوسيدگي خط لوله انتقال نفت خام ايلام به خوزستان، دليل فني اين حادثه بود.

وي افزود: شايد با تعويض به هنگام بخشي از خطوط لوله فرسوده، مي‌شد از رخ دادن اين حادثه بزرگ جلوگيري كرد. گمان نمي‌كنيم تعويض خطوط لوله فرسوده، هزينه‌اي بيشتر از زيان وارده از سوي اين حادثه به مردم را در پي داشت.

* وارد شدن خسارات جبران ناپذير به مردم و محيط زيست خوزستان

ناصري‌نژاد اظهار داشت: نشت نفت در كرخه مشكلات بسياري را براي مردم و محيط زيست و از سوي ديگر صنعت نفت بوجود آورد. پس از اين حادثه بخش مهمي از محيط زيست خوزستان آلوده شد.

وي بيان کرد: در دوران خشكسالي كه نياز شديدي به آب رودخانه وجود دارد، آلودگي آنها به نفت، مشكلات گسترده‌اي را براي مردم ايجاد مي كند. در پي اين حادثه بسياري از موتور پمپ‌هاي كشاورزان كه براي آبياري، آب رودخانه را برداشت مي‌كردند، آتش گرفت و نابود شد.

ناصري‌نژاد با تاكيد بر اينكه چنين حوادثي براي چندمين بار دراستان خوزستان رخ مي‌دهد، عنوان كرد: اينها تنها گوشه‌هايي از خسارات وارد شده به مردم از پي اين حادثه است. وزارت نفت بايد علاوه بر پاكسازي آلودگي‌هاي وارده به محيط زيست خوزستان، زيانهاي وارده به مردم استان را جبران كند. اين موضوع خواست همه نمايندگان مردم خوزستان است.

وي يادآور شد: در حال حاضر پديده‌هاي زيست محيطي همچون خشكسالي و گردوغبار، مردم خوزستان را آزار مي‌دهد، ما نبايد با دست خودمان مشكلي به اين مشكلات بيافزاييم.

ناصر سوداني، نماينده مردم اهواز در مجلس شوراي اسلامي نيز دراين باره گفت: حادثه نشت نفت، خسارتهاي جبران ناپذيري به زمين ها، محصولات كشاورزي، محيط زيست منطقه و همچنين تاسيسات دولتي و مردمي وارد ساخته است.

*آتش زدن نفت بر سطح آب رودخانه

*افزودن برخي مشكلات فني پيش آمده بر ابعاد خسارتهاي اين رخ‌داد

وي خاطرنشان كرد: متاسفانه پس از وقوع حادثه نشت نفت به درون رودخانه كرخه، برخي مشكلات فني پيش آمده بر ابعاد حادثه افزود. همچنين با تاخير نسبت به مهار حادثه اقدام شد.

سوداني عنوان كرد: در نخستين اقدام، نفتي كه بر سطح آب رودخانه كرخه پخش شده بود، به صورت آگاهانه و براي مهار حادثه، آتش زده شد. متاسفانه اين اقدام، كار غير اصولي و غير كارشناسانه بود كه موجب آلودگي‌هاي شديدي در محيط زيست و گسترش ابعاد حادثه شد.

وي تصريح كرد: وزارت نفت، علاوه بر لزوم جبران سريع زيانهاي وارده به مردم، بايد محلهاي فرسوده خطوط لوله نفت را شناسايي كرده تا در آينده از بروز چنين حوادثي در خوزستان جلوگيري شود.

اما در اين حادثه نقاط ابهامي وجود داشت که براي يافتن پاسخي براي آنها دوباره به سراغ استاندار خوزستان که از لحظات نخست وقوع اين حادثه در جريان کار قرار داشت رفتيم.

*آتش زدن نفت روي سطح آب کرخه توسط برخي اهالي

*تکذيب وجود مشكلات فني در ساعات اوليه وقوع حادثه

*وجود نداشتن آثار خوردگي در محدوده اين خط لوله براساس گزارش شرکت نفت

سيد جعفر حجازي در تشريح ابعاد ديگر اين حادثه با بيان اينکه برخي از اهالي منطقه، نفت منتشر شده بر سطح آب رودخانه را آتش زدند، گفت: آنها فكر كرده بودند با اين كار از نزديك شدن نفت به سمت پمپ‌ها جلوگيري مي‌كند. متاسفانه آتش زدن نفت موجود بر سطح رودخانه بيشتر موجب آسيب ديدن پمپ‌ها شد. البته با اين وجود، وزارت نفت خسارت وارده به پمپ‌ها را نيز پرداخت كرد. آتش سوزي نفت بر سطح آب رودخانه حدود سه ساعت به طول انجاميد و پس از آن كنترل شد.

وي توضيح داد: مشكلات فني ابتداي كار و افزايش فشار نفت خط لوله را در ساعات اوليه وقوع حادثه به هيچ وجه تاييد نمي‌كنيم. اساسا بر روي اين موضوع اختياري وجود نداشته و شيرها به صورت اتوماتيك در صورت وقوع افت فشار در لوله بكار مي افتد و جريان را در خط لوله قطع مي كند.

حجازي اظهار داشت: از 170 كيلومتر طول اين خط لوله‌ كه بيش از40سال قدمت دارد، 85 كيلومتر تعويض و نوسازي شده است. اين خط لوله نفت، در مقطع رودخانه كرخه نيز تعويض شده بود، اما به دليل نصب شيرآلات ايمني در دو طرف خط لوله در مقطع رودخانه، عملا از خط قديمي بهره‌برداري مي‌شد. بنابراين وزارت نفت مي‌دانست اين خط لوله بايد تعويض شود و مشغول كار بود اما بدليل محدوديت منابع مالي و حجم بالاي كار، عملا پروژه تعويض اين خط لوله با كندي پيش مي‌رفت.

استاندار خوزستان خاطر نشان كرد: بر اساس گزارشات وزارت نفت و بر طبق آزمايشات انجام شده، پيش از آن آثار خوردگي در محدوده‌اي از خط لوله كه عامل اين رخ‌داد بود، مشاهده نشده بود. بر اين اساس در محل نشت خط لوله، يك قسمت زاويه‌اي وجود دارد، كه بدليل فشار موجود در خط لوله، در ابتدا دچار نشت اندكي مي‌شود، سپس ابعاد اين نشت گسترش يافته و بازشدن درز جوش‌ها را به همراه مي آورد. بر اساس گزارشات وزارت نفت، در آزمايشات ضخامت سنجي‌ انجام شده با دستگاههاي ويژه بر روي اين خط لوله، هيچ گونه كاهش ضخامتي در مقطع رودخانه كرخه خط لوله نفت مشخص نشده است.

حجازي تصريح كرد: پس از وقوع اين حادثه، شيرهاي اتوماتيك تعبيه شده در خط لوله، كار خود را به‌درستي انجام دادند و خط لوله را از دو طرف مسدود كردند. نفتي كه وارد رودخانه شد، مقداري بود كه بين دو شير قطع كننده جريان در لوله باقي مانده بود. البته تكنولوژي اين خط لوله مربوط به 40 سال پيش و فاصله بين اين دو شير حدود شش كيلومتر بوده است. در خط لوله جديد براي كاهش احتمال، وقوع حادثه، فاصله بين دوشير اتوماتيك قطع كننده جريان كاهش يافته است.

وي تاكيد كرد: با اقدامات به موقع، كمترين زيان به كشاورزان وارد شد. البته با وجود اطلاع رساني‌هاي انجام شده از ساعات نخست پس از وقوع حادثه، برخي كشاورزان در مزارع خود حضور نداشتند و پمپهاي تامين آب كانالهاي كشاورزي، نفت منتشر شده بر سطح آب رودخانه را، وارد اين كانال‌ها كردند. البته در اين حادثه هيچ نفتي به اراضي كشاورزي وارد نشد.

حجازي با بيان اينکه بدليل مديريت ويژه اعمال شده خسارتهاي وارده از سوي اين حادثه به حداقل رسيد، يادآور شد: بر اساس تحقيق انجام شده حادثه نشت نفت بر سطح آب، در 80 كشور جهان كه فعاليت توليد نفت را انجام مي‌دهند تجربه شده است. خلاقيت، تدبير و دلسوزي مديران دستگاههاي اجرايي، بسيج نيروها در سطح منطقه، همكاري مردم و بخصوص كشاورزان منطقه موجب به حداقل رسيدن خسارتهاي وارده به استان شد. حادثه نشت نفت بر سطح آب رودخانه در چنين ابعادي، براي نخستين بار در ايران اتفاق مي‌افتد. با توجه به گستردگي ابعاد اين حادثه، انجام پاكسازي لازم ظرف مدت سه هفته، ركورد به شمار مي رود.

* شناسايي و معرفي عاملان حادثه نشت نفت به کرخه

اما در پي اين حادثه سيد شريف حسيني، نماينده مردم اهواز در مجلس شوراي اسلامي خواستار شناسايي و معرفي عاملان حادثه نشت نفت به کرخه که با سهل انگاري اين رخداد را به وجود آوردند، شد.

وي گفت: پس از وقوع حادثه نشت نفت در كرخه، 12 نفر از نمايندگان خوزستان با تذكر به وزير نفت، خواستار تشكيل كميته‌اي متشكل از نمايندگان وزارت نفت، وزارت نيرو، نماينده رياست جمهوري، نماينده سازمان حفاظت محيط زيست، نماينده استانداري خوزستان براي بررسي حادثه و برآورد خسارتهاي مشهود و نا مشهود وارده به مردم خوزستان شدند.

حسيني با بيان اينكه سهل انگاري در مورد ايمني و بهداشت به هيچ وجه پذيرفتني نيست، افزود: اين موضوعات به صورت مستقيم با جان مردم مرتبط است و سهل انگاري در آن قابل بخشش نيست. كميته تشكيل شده براي بررسي اين حادثه مسووليت شناسايي افرادي كه با سهل انگاري موجب رخ دادن چنين حادثه‌اي شدند را برعهده دارد.

وي با اشاره به لزوم جبران هرچه سريعتر خسارتهاي وارده به مردم از سوي اين حادثه، اظهار داشت: اين خسارتها مي‌تواند مستقيم و يا غيرمستقيم به مردم خوزستان وارد شده باشد. قطعا آثار زيانبار اين حادثه تا مدتي همچنان ادامه خواهد يافت. وزارت نفت بايد با در نظر گرفتن تدابير لازم، از وقوع چنين حوادثي در كشور جلوگيري كند.

* عذر خواهي وزير نفت از مردم حاشيه كرخه!

غلام‌حسين نوذري وزير نفت، پس از بازديد از منطقه آلوده شده به نفت رودخانه كرخه، با ابراز رضايت از عملکرد کارکنان صنعت نفت و مسوولان استان در مهار نفت جريان يافته در رودخانه‌ و پاكسازي محيط ، اظهار داشت: نگراني محيط زيست قابل درك است، زيرا بايد محيط زيست را براي نسل خود و آينده حفظ كنيم.

وي با بيان اينكه خط لوله سانحه‌ ديده بيش از 40 سال قدمت داشت، خاطر نشان كرد: اين خط لوله هشت سال دوران دفاع مقدس را پشت سر گذاشته بود و امكان حفاظت از اين خط لوله وجود نداشته است. با اين احوال بارها اين خط لوله، توسط همكاران تعمير شده است اما اين بار كنار رودخانه‌ موجب نشر نفت به رودخانه‌ كرخه شد.

نوذري با اشاره به ساخت بخش اعظم خط لوله‌ 20 اينچي به موازات خط لوله 18 اينچي قديمي موجود تشريح كرد: ساخت خط لوله جديد از دوسال پيش آغاز شده كه از مجموع 157 كيلومتر تاكنون بيش از 100 كيلومتر آن تكميل شده است. حتي بخش‌هاي مهمي كه نياز به گذشتن خط لوله از زير رودخانه بود، انجام شده و فقط مانده‌ بود كه دو سر خط لوله‌ي جديد به خط لوله موجود وصل شود كه 10 تا 15 روز زمان نياز داشت، که اين اتفاق افتاد و هم اكنون از خط لوله جديد استفاده مي‌شود. بررسي‌ها براي وضعيت خطوط لوله‌ استان با استفاده ازسيستم پيگ هوشمند انجام مي‌شود.

وي با اشاره به اين‌كه تلاش‌هاي انجام شده براي جلوگيري از رسيدن نفت به هورالعظيم از جمله فعاليت‌هاي مهم بوده است، گفت: اگر نفت به هورالعظيم مي‌رسيد، براي هميشه محاصره مي‌شد. جمع آوري قطره‌هاي نفت باقي‌مانده در ني‌زارهاي اطراف رودخانه ضرورت دارد. هم اكنون آب آشاميدني مردم كاملا تامين و از ابتدا فعاليت‌هايي براي كاهش فشار بر مردم انجام شده است.

نوذري ادامه داد: من به عنوان وزير نفت از زحمتي كه براي مردم حاشيه كرخه پيش آمد، عذرخواهي مي‌كنم. البته در اين زمينه پرداخت خسارات كه مبلغ آن خيلي زياد نبود، انجام شده است.

* جريمه نشدن وزارت نفت درپي نشت نفت به کرخه!

اما دكتر فاطمه واعظ جوادي، معاون رييس‌جمهوري و رييس سازمان حفاظت محيط زيست، در پاسخ به ايسنا در باره ميزان نفت وارد شده به رودخانه كرخه گفت: بر اساس آخرين گزارشات، دريافتي حدود 10 هزار بشكه نفت وارد رودخانه كرخه شده است. عمليات مهار حادثه تنها با فاصله چند ساعت از آغاز نشت نفت در منطقه آغاز شد.

وي با اشاره به ارايه گزارش آلودگي رودخانه كرخه در هيأت دولت تصريح كرد: وزارت نفت تعويض خط لوله كرخه را در دستوركار قرار داده بود كه بخش عمده‌اي از اين مسير تعويض شده است. در پي ارايه گزارش آلودگي رودخانه كرخه در هيأت دولت، رييس جمهوري دستور اكيد براي مساعدت و فوريت در راستاي استحصال آلودگي و خارج كردن آن از منطقه صادر كردند كه بر اين اساس وزارت نفت متعهدشد تا اقدامات لازم را براي رفع کامل آلودگي انجام دهد.

رييس سازمان حفاظت محيط زيست گفت: ورود نفت به رودخانه كرخه عمدي نبوده است، بنابراين وزارت نفت از سوي محيط زيست جريمه نمي‌شود.

*****************************

بي شک مهار چنين حادثه اي در چنين ابعاد کاري بزرگ را مي طلبد و جز با همکاري و بسيج نيروها امکان پذير نبود، اما موضوع مهم تر از آن، انجام اقداماتي براي جلوگيري از وقوع حوادث مشابه در کشور است.

حال بايد ديد وزارت نفت با درس گرفتن از اين حادثه اقدامات ويژه اي را براي پيش گيري از نشت نفت از خطوط لوله پي گيري مي کند يا خير؟ آيا اين بار بايد در يک تالاب يا جنگل يا رودخانه ديگر شاهد اين چنين رخ‌دادها باشيم؟

تنها گذر زمان پاسخ اين پرسش را نمايان مي‌سازد! 

پس از تهيه و جمع‌بندي اين گزارش باخبر شديم وزير نفت به عنوان وزير سبز دولت نهم از سوي سازمان حفاظت محيط زيست برگزيده شد.

گزارشي از پيمان رفيعي خبرنگار ايسنا

انتهاي پيام