 خبرگزاري دانشجويان ايران - اهواز
سرويس: فرهنگ و ادب
نقد و بررسي دفتر شعر " ماه خسته" سروده محمود نائل با همكاري اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي و انجمن قلم شهرزاد اهواز روز جمعه 2 مرداد ماه سال جاري در مكان خانه هنر اهواز برپا شد.
به گزارش خبرنگار ايسنا از خوزستان هرمز عليپور، شاعر، در اين جلسه گفت: شعر محمود نائل بيشتر ذهني و ضميري است و اگر چه بيشتر اشعارش به شكلي حديث نفس است ولي هيچ حديث نفسي نيست كه قابل تعميم و توصف به جهان نباشد.
وي افزود: در شعر او پارهاي خطابي و بخشي گزارش گونه در پرداخت حدايث نفس وجود دارد كه البته تعميمپذير است. درباره شعر نائل ميتوان گفت براي معرفي شعر و در اصل درونيات خود شمايل منظومه گونهاي با عنصر كلمه را مناسب منظورش ميداند. اول چند سطر يا جمله و گزاره درخشان و تصويري از شعرها را استخراج كرده تا بعد ميرسيم به كليت كار.
وي در ادامه خاطرنشان كرد: ذهنگرايي شعر محمود در بستر ذهنيتي كيهاني است و شكوه او شايد در همين است. اگر نخواهيم با برخي اثار در تنگناي چارهناپذيرشان در ارتباط با سرعت همه چيز بيانصافانه برخورد كنيم، شعر 20 سال پيش و حتي پنج سال پيش از دايره انطباق امروزي با ابزار قياس و مقايسه از بين ميرود. در شعرهاي آن سال محمود نائل نميتوان از هماهنگي قابل قبولي بين زبان و زمان زيستشان از منظر زيباييشناسي بياعتنا گذشت.
عليپور بيان كرد: شعر نائل از بابت عنصر و وضعيت پايانبندي سه نوع باز، بسته و غافلگيري را دارا است. وجود نوزايي عرفان در شعرش برخاسته از اعتقادات او است و عرفان را در اين جا از منظر تقسيمبندي كشف نميكنيم بلكه منظور حقيقت انساني برخاسته از ضمير شاعر است.
او در ادامه گفت: تن ندادن آثار از كنش تجربي گونهاي از وحدت كوانتومي را نصيب شعر محمود ميسازد.
بهزاد خواجات،شاعر، نيز گفت: محمود نائل از همان اوايل كارش همگام با حوادث تاريخي و اتفاقات شعر روز ميگفت و پيش ميرفت.شعر نائل از همان ابتدا در جرگه شعر متعهد جاي داشت. براي او همواره ارتباط با مخاطبان شعر و وقايع تاريخي تشخص شاعرانه خلق ميكرد كه در تمام دوران شاعرياش مشهود بوده است.
او با بيان اين كه اوج كار نائل در دفتر شعر "ماه خسته" است، افزود: نخستين چيزي كه در اين دفتر مخاطبان خود را جلب ميكند عاطفه و القاي حسي نيرومندي است كه در سطر سطر اشعار جريان دارد. اين شعرها كه گاه كوتاهاند برخلاف خيلي از شعرهاي كوتاه خود را از قيد دغدغههاي فرميك مبرا نميداند. شاعري كه شعر كوتاه ميگويد در پي كشف هنري است و زبان و فرمانديشي محلي از اعراب ندارد اما نائل چند سطري بودن شعرش را چنان تدويني ماهرانه ميبخشد كه غلظت معنا را جبران كرده باشد.
خواجات يادآور شد: البته شعرهاي كوتاهش ميخواهد يك دقيقه هستي شناختي را كشف و ثبت كند و مثل تمام شعرهاي كوتاه سنگ بزرگي را برنميدارد. شعر نائل را بايد نتيجه مكاشفه جانفرسا قلمداد كرد كه به سختي بدان رسيده است. شعرش را با هر سليقهاي ميتوان خواند.
او افزود: رعايت دو نكته در اشعار نائل ميتوانست در روند تكامل آثار سودمند باشد؛ اول اين كه بعضي از كلمات به نظر ميرسد كه اندكي شتابزده صورت گرفته و شاعر ميتوانسته در بعد معنايي و در بعد موسيقايي انتخاب بهتري داشته باشد. دوم اين كه بعضي اشعار "ماه خسته" ذهني بوده و از عناصر روزمره تغذيه نميكنند. اين از وضوح و شفافيت زباني ميكاهد.
او خاطرنشان كرد: شعر نائل در عزيمتهاي ميان آفاق و نفس اتفاق ميافتد. اين شعر غالبا عناصر خود را از طبيعت ميگيرد و شاعر چنان در روابط اين عناصر طبيعي دست ميبرد كه آن را به شخصيتي نو ملبس كند. شاعر به جز نمادگرايي و صنعت تشخيص به ديگر نمودهاي تخيل شعر اعتنايي نشان نميدهد.
همچنين عليرضا شكرريز، شاعر، اظهار داشت: در اشعار دفتر "ماه خسته" به چگونگي اجراي شعر ميرسيم نه به جريان انديشه ساده. انديشه در شعر اجرا شده و باعث سياليت در معنا شده است.
او خاطرنشان كرد: شاعر خود را مقيد به اجراي مقررات دستوري زبان نكرده و اين نوع برخورد را نيز با كلمات ديگر كرده است. اين نوع كار تمهيدات آناتومي حركت را در شعر مهيا كرده است. نكته ديگر در اشعار نائل شكست معناي كلمه است. در هر شعر از اين كتاب كلمات تكراري به معناي ديگري مورد استفاده قرار گرفته و يا در موقعيتي نشستهاند كه باعث تغيير معناي كلمه شده و اين مساله شعر را از تك محوري و تك معنايي نجات ميدهد.
وي افزود: برخي از كلمات اين دفتر شعر برخلاف "ماه خسته" خسته نيستند بلكه با پتانسيلي از انرژي در حال فعاليتاند. شاعر همچنين از درون به اشيا و پديدهها مينگرد. شاعر تصاوير ديناميك خلق كرده و تنها تصوير شعر را به سرانجام نميرساند. تصاوير استاتيك نيستند و عملكرد ديناميكي دارند و مخاطب ميتواند آنها را با خوانش احساس كند.
شكرريز با بيان اين كه از ديگر ويژگيهاي شعر نائل وجود تجربههاي عرفان معاصر با چاشني آييني است، يادآور شد: شعرهايي كه از اين دست هستند بهترين نوع اشعار اين دفترند. شاعر از هر كدام از تكنيكهاي شعري مانند به هم ريختن زمان و مكان، تخيل فرهيخته، تصويرسازي متحرك و غيره به اندازه مناسبي بهره جسته و حركت منطقي بين چند نوع تكنيك شعر را به اعتدال ميرساند.
شكرريز بيان كرد: محمود نائل بدون استفاده از كلمات معنوي تعابير باارزشي را در نگاه عرفان خاص خود متبلور كرده است.
افسانه نجومي، شاعر، نيز در جلسه نقد دفتر شعر "ماه خسته" گفت: در شعر نائل وحدت عاطفه و تخيل به همراه زبان تغزلگراي درباره قرينهسازيها و تعبيرهاي اضافه كه در سيستمي استعارهساز جان ميگيرد به ايجاد فضايي مصور انجام ميگيرد.
وي افزود: شيفتگي شاعر به عناصر و كائنات طبيعتگرايي بيواسطهاي را پيش روي مخاطب به جلوه درميآورد. همگرايي نشسته در گزارهها با بافتي يك دست از مفاهيم تكرار شونده كلماتي را نشان ميدهد كه عرفانيتي سپيد را به مخاطب ميدهد.
او در ادامه خاطرنشان كرد: مونولوگها در سايه بيانيتي موقر به تصوير فضاهاي ناشناختهاي دامن ميزند كه در سايه حركات موزون و يك دست انديشهاي مكاشفانه را نمايان ميسازد. "ماه خسته" نه مخاطبش را با تركيبات غريب مواجه ميسازد و نه با حوادث غيرمترقبه روبهرو ميسازد.
نجومي بيان كرد: تكنيكهايي مثل زبان، تصوير و تخيل موسيقايي و شكل در محدوديتي خاص به جلوه درميآيند. نائل شاعري مفهومگرا است كه ميكوشد انديشههاي خود را در قالب تصاوير نشان دهد. در شعر نائل تنها چند واژه جواز عبورشان را در شعر گرفتهاند.
فاطمه مزبانپور، شاعر، هم ابراز كرد: تكرار در دو سطح معنا و واژه در اين دفتر شعر ديده ميشود. حروف اضافه و معناها در جاهايي تكرار شدهاند كه حذف آنها لطمهاي به شعر نميزند.
به اعتقاد اين شاعر: نائل در دام ديكتاتوري انديشه افتاده و به تكرار پرداخته است. شاعر خود را به حقيقت نزديك ميداند و در مفهومي كه ارايه ميكند فرصت لذت را از مخاطب ميگيرد.
مزبان پور يادآور شد: در تصاوير شعري نيز تضادهايي ديده ميشود و گاهي اوقات ارتباط نمادها با اساطير قطع ميشود. شاعر از توانمنديهاي خود آن چنان كه بايد استفاده نكرده است.
به گزارش ايسنا، تيزنوبيك يكي ديگر از منتقدان گفت: زبان اين دفتر شعر با تمام عناصر خودش به ميدان آمده و وظيفهاش را كاملا بيان كرده و شاعر با زبان خودش به كشف جهان هستي دست پيدا كرده است.
او در باب كلمات و تكرار آنها گفت: من از اين بابت دو دريافت داشتم؛ اول اين كه شاعر قصد داشته اجراهاي متفاوتي را نشان دهد و دوم اين كه شاعر در اصل اينها را ابزارهايي قرار داده تا هستي را آزمايش كند و اين ترديد شاعر را نشان ميدهد. رد پاي ترديد در اكثر آثار ديده ميشود و شاعر ميخواهد به نوعي به دريافت ذهني دست بزند.
وي افزود: شاعر بعضي جاها با هستي در يك رقابت دروني قرار ميگيرد و از لحاظ سبك انديشگي شاعر ميتوان آن را با سبك نقاشي واقعگرا نشان دهيم. هر كدام از تصاوير شاعر لحظهاي از زندگي او هستند و شاعر در لحظاتي به نوعي كلمات را روي كاغذ پاشانده و طرح را به وجود آورده است.
تيزنوبيك اظهار كرد: شاعر "ماه خسته" به دنبال فضاسازي بوده و كارش نه آن چنان فرميك است و نه آن چنان فرم را از دست داده است. "ماه خسته" فرم خاصي دارد.
عبدالرضا قناد دزفولي، شاعر، هم در نقد "ماه خسته" گفت: من اعتقاد ندارم كه اين شعر كوتاه است و وقتي گفتارهاي ديگر پيش ميآيد ديگر شعر كوتاه نيست. كوتاه سخن گفتن در شعر در هويت ادبي ما نيز هست و شاعراني بودند كه غزل را در چهار بيت تمام كردهاند.
وي افزود: شعر نائل خود نائل را نشان ميدهد. شعرش محدود به تصاوير جهان واقعي است. در شعر نائل تصويري را ميبينيم كه ميخواهد حسش را در آن بيان كند.
قناد دزفولي خاطرنشان كرد: در شاعري هستي حسي است كه ممكن است شاعر به آن حضور ذهني نداشته باشد. بعضي اشعار در اين دفتر شعر وجود دارند كه بدون هيچ انتها و تلنگري تمام ميشوند در حالي كه شاعر ميتواند با سه نقطه در انتهاي قطعه ادبي خود به شعرش پايان دهد و در كل بايد گفت كه محمود نائل شاعر است.
انتهاي پيام کد خبر: 8805-00010 |